Gatlinburg TN 2023

 

२४ जुलै २०२३

 मधुराणी तुला सांगू का, तुला पाहून चाफा पडेल फिका हे गाणे बऱ्याच वर्षांनी ऐकले आणि ते मी मोहिनी अंताक्षरीवर पाठवले. मोहिनीला पण हे गाणे आवडले आणि ती म्हणाली की तिने पण खूप दिवसांनी ऐकले. तिने लगेच २४ जुलैची थीम जुनी मराठी गाणी असे घोषित केले आणि माझे मन भूतकाळात निघून गेले. रेडिओवर हे गाणे लागायचे. हे गाणे आता माझ्या मनात ठिय्या देवून बसणार हे नक्की ! सुधीर फडके आणि आशा भोसले यांची जवळपास सर्वच द्वंद्व गीते सुंदर आहेत. गुगलमध्ये हे गाणे शोधले, युट्युबवरही पाहिले. ग. दि. माडगूळकरांनी शब्दांची सुरेख गुंफण केली आहे. अजून एक गाणे आहे तेही पूर्वी ऐकले नव्हते. ते गाणे आहे पैठणी बिलगून म्हणते मला जानकी वनवास ग संपला. पी सावळाराम यांनी हे गाणे लिहिले आहे. तर आजच्या मोहिनी अंताक्षरी मध्ये सदस्यांनी अशी अनेक जुनी गाणी म्हणली आणि त्यामुळेच आजचा दिवस छान गेला. संगीत हे टॉनिक आहे आणि ते आम्हां सर्वांना मोहिनी अंताक्षरी या ग्रुपमध्ये मिळते. गाणी आठवतात, बोल गुगल शोधात मिळतात. मग आठवतात ते पूर्वीचे दिवस. रेडिओवर प्रसारित होणारी गाणी. आपण सगळेच या रेडिओवर लागणारी गाणी ऐकत मोठे झालो.

मला ही जुनी गाणी आवडतात.

१. मधुराणि तुला सांगू का तुला पाहून चाफा पडेल फिका
२. पैठणी बिलगुन म्हणते मला जानकी वनवास ग संपला
३. असा नेसून शालू हिरवा आणि वेणीत खूपसून मरवा
४. माझ्या रे प्रिती फुला ठेऊ मी कोठे तुला
५. पाय नका वाजवू कुणीही पाय नका वाजवू
६. त्या तिथे पलीकडे तिकडे माझिया प्रियेचे झोपडे
७. कशी करू स्वागता एकांताचा आरंभ कैसा असते कशी सांगता
८. तू दूर दूर तेथे हुरहुर मात्र येथे
९. रात्र काळी घागर काळी
१०. भेट तुझी माझी स्मरते अजून त्या दिसाची
११. अखेरचे येतील माझ्या हेच शब्द ओठी
१२. आज चांदणे उन्हात हासले तुझ्यामुळे
१३. खुलविते मेंदी माझा रंग गोरापान
१४. तुझी प्रीत आज कशी स्मरू
१५. नवीन आज चंद्रमा नवीन आज यामिनी
१६. झाला साखरपुडा ग बाई थाटाचा रुणुझुणु चुडा हाती गाईल ग
१७. जिथे सागरा धरणी मिळते तिथे तुझी मी वाट पहाते
१८.  परीकथेतील राजकुमारा स्वप्नी माझ्या येशील का?
१९.  पुनवेचा चंद्रम आला घरी चांदाची किरण दर्यावरी
२०.  अंगणी गुलमोहर फुलला लाल फुलांच्या लिपीतला हा अर्थ मला कळला
२१.  धुंद येथ मी स्वैर झोकितो मद्याचे प्याले

ये सर्कस है शो तीन घंटे का

 ए भाई

जरा देख के चलो

आगे ही नही पीछे भी

दाए ही नही बाए भी

उपर ही नही

नीचे भी

ए भाई

तू जहा आया है

वो तेरा घर नही गली नही गाव नही

कुचा नही बस्ती नही रस्ता नही

दुनिया है

और प्यारे दुनिया ये सर्कस है

और सर्कस मे

बडे को भी छोटे को भी

खरे को भी खोटे को भी

दुबले को भी मोटे को भी

नीचे से उपरको उपर से नीचे से

आना जाना पडता है

और रिंग मास्टर के कोडे पर

कोडा जो भूक है

कोडा जो पैसा है

कोडा जो किस्मत है

तरह तरह नाच के

दिखाना यहा पडता है

बार बार रोना और गाना यहा पडता है

हीरो से जोकर बन जाना पडता है

ए भाई

गिरने से डरता है क्यु

मरने से डरता है क्यु

ठोकर तु जब तक खाएगा

पास कभी गम को तू जब न बुलाएगा

जिंदगी है चीज क्या नही जान पाएगा

रोता हुवा आया है रोता चला जाएगा

जरा देख के चलो

आगे ही नही पीछे भी

दाए ही नही बाए भी

उपर ही नही

नीचे भी

ए भाई

तू जहा आया है

वो तेरा घर नही गली नही गाव नही

कुचा नही बस्ती नही रस्ता नही

दुनिया है

और प्यारे दुनिया ये सर्कस है

और सर्कस मे

बडे को भी छोटे को भी

खरे को भी खोटे को भी

दुबले को भी मोटे को भी

नीचे से उपरको उपर से नीचे को

आना जाना पडता है

और रिंग मास्टर के कोडे पर

कोडा जो भूक है

कोडा जो पैसा है

कोडा जो किस्मत है

तरह तरह नाच के

दिखाना यहा पडता है

बार बार रोना और गाना यहा पडता है

हीरो से जोकर बन जाना पडता है

ए भाई

गिरने से डरता है क्यु

मरने से डरता है क्यु

ठोकर तु जब तक न तक खाएगा

पास कभी गम को तू जब न बुलाएगा

जिंदगी है चीज क्या नही जान पाएगा

रोता हुवा आया है रोता चला जाएगा

क्या है करिश्मा कैसा खिलवाड है

जानवर आदमी से जादा वफादार है

खाता है कोडा भी

रहता है भुखा भी

फिर भी वो मालिकपे

करता नही वार है

और इन्सान ये

माल जिसका खाता है

प्यार जिस से पाता है

गीत जिसके गाता है

उसके ही सीने मे भोकता कटार है

ए भाई

सर्कस

हा बाबू ये सर्कस है

और ये सर्कस है शो तीन घंटे का

पहला घंटा बचपन है

दूसरा जवानी है

तीसरा बुढापा है

और उसके बाद

मा नही बाप नही

बेटा नही बेटी नही

तू नही मै नही

ये नही वो नही

कुछ भी नही रहता है

रहता है जो कुछ वो

खाली खाली कुर्सिया है

खाली खाली तंबु है

खाली खाली घेरा है

बिना चिडिया का

बसेरा है

ना तेरा है ना मेरा है

कवी व गीतकार - नीरज, संगीत - शंकर जयकिशन, चित्रपट - मेरा नाम जोकर, गायक - मन्ना डे

4th July 2023

शेवटी मुहूर्त लागला ! आमच्या घरापासून १० मिनिटे चालले की एडिसन रेल्वे स्टेशन आहे. घोकत होतो जायचे जायचे ! ४ जुलै च्या अमेरिकेच्या स्वातंत्र्य दिना निमित्त जायचा मुहूर्त लागला विनायकला ऑफीसला सुट्टी होती म्हणून. मला रेल्वेने प्रवास करायला प्रचंड आवडतो. विनु डोंबिवलीवरून अंधेरीला रेल्वे+ बसने जायचा त्यालाही आता बरीच वर्ष लोटली. रेल्वेच्या तिकिटाची आणि एकूणच सगळी माहिती वाचली. ऍप पण डा ऊन लोड केला आणि ऍप वरच तिकिटे काढून निघालो. एडिसन पासून न्युयॉर्क पेन स्टेशन कडे आणि विरूद्ध दिशेला ट्रेंटन (Trenton)कडे ही लोकल धावते. दर अर्ध्या तासाला ट्रेन असतात. हवा पण छान ढगाळ होती. ट्रेन मध्ये कंटक्टरने आमच्या फोनवरची तिकिटे बघितली आणि शिवाय त्याने एक तिकिट पंच करून आम्हाला दिले. शेवटच्या स्टेशनला उतरलो. एडिसन ते न्युयॉर्क ला इथली बरीच भारतीय मंडळी रेल्वेने ऑफीसला जातात म्हणजे तिकडले डोंबिवली ते व्हि.टी. 

 

 

इथले शेवटचे स्टेशन आले ते एका अंधाऱ्या प्लॅटफॉर्म वरून आम्ही उतरलो व सरकत्या जिन्याने वर आलो आणि स्टेशनच्या बाहेर पडलो. १० ला निघालो ते आधी चालत एडिसन स्टेशन व नंतर साधारण पाऊण तासाने न्युयॉर्कला पोहोचलो. चालायला सुरवात केली पण त्या आधी पिझ्झा खाल्ला. आम्ही हल्ली पिझ्झाचा एकच स्लाईस खातो. डाएट कोक घेतला. तो ही एक पुरतो. कोक पिऊन पोट तुडुंभ भरते. पिझ्झा इतका काही छान होता की त्याची चव अजूनही जिभेवर रेंगाळत आहे. इतकी भरगच्च टॉपिंगही पहिल्यांदाच पाहिली. एक स्लाईस होता त्यात पालक आणि मशरूम होते. दुसऱ्या स्लाईस वर टोमॅटो, कांदा, ब्रोकोली, सिमला मिरची, ब्लॅक ऑलिव्ह्ज होते. पिझ्झा खाल्यावर रेंगाळत रेंगाळत चालायला लागतो ते तीन तास !

 

 

३१ साव्या रस्त्यापासून चालायला सुरवात केली ते वळलो ८ व्या ऍव्हेन्युला मग तिथुन परत उजवीकडे वळलो ते साधारण ५० साव्या रस्त्याला लागलो. तिथून परत उजवीकडे वळलो ते ७ व्या ऍव्हेन्युला वळलो आणि रेल्वे स्टेशन पर्यंत आलो. तिकिटे मात्र तिकडून येताना तिकिट विंडोवरून काढली. ८ नंबरच्या ट्रॅकवरून गाडी निघाली ट्रेंटन कडे जायला. इथेही आम्ही एका दरवाज्यातून आत गेलो व सरकत्या जिन्याने वर गेलो. गाडी लागलेलीच होती.

न्युयॉर्कला आम्ही अंदाजे 2 मैल चाललो असु. दरम्यान आईस्क्रीम खाल्ले म्हणून चालायला हुशारी आली. एकच कप दोघांत, तोही लहान. दुकानाच्या बाहेरच्या बाजूला एक बाकडे होते. तिथे बसून आईस्क्रीम खाल्ले. या ब्रॅंडचे आईस्क्रीम खायलाही आजच मुहूर्त लागला. Ben ad Jerry's (Cherry Garcia ) हा फ्लेवर खूपच मस्त आहे. आईस्क्रीम मध्ये चेरी आणि चॉकलेटच्या छोट्या चिप्स होत्या.

 

 

रस्त्यावरची विक्री, टॅक्सी स्टॅंड, सायकल स्टॅंड, चालणारी माणसे, एकीकडे वाहने, असे मुंबई मधले किंवा पुण्यातले लक्ष्मी रोडवरचे चित्र इथेही पाहून मन प्रसन्न झाले. कोणत्याही दुकानात जा, खरेदी करा, बाहेर या, कोणत्याही उपाहारगृहात जा, तिथे खा, प्या, परत चालत सुटा. फक्त इथे रस्त्याच्या दोन्ही बाजूला टोलेजंग इमारती आहेत. या इमारतींकडे बघितले की वर बघताना तोल जातो ! इतक्या उंच आहेत की जणू आभाळाला टेकल्यात. चालताना अधून मधून ऊन होते आणि सावलीही होती. हवेत प्रचंड आर्द्रता होती. टोपी घातली तरी डोके खूपच सणकत आहे. चालून पायांचे तुकडे पडलेत. असा एक आगळावेगळा दिवस आज पार पडला ! वेगळेपणाने मनालाही हुरूप आला. ट्रेन मधून उतरल्यापासून ते ट्रेन मध्ये परत बसे पर्यंत आम्ही साधारण ३ तास चालत होतो. Rohini Gore

https://youtube.com/shorts/kHxp9tFgC8g?feature=share  

प्रवाहातील साळुंका

 सकाळी रोजच्याप्रमाणे फिरण्यास निघालो. गावाबाहेर पाऊलवाटेने जात असता एका झाडाखाली एक गृहस्थ खोडाला टेकून बसले होते. गेले कित्येक दिवस मी त्यांना त्या झाडाखाली पहात होतो. आज जरा धीर करून त्यांच्या जवळील एका मोठ्या दगडावर बसलो. त्या गृहस्थांचे माझ्याकडे लक्ष नव्हते. मी त्यांना विचारले "बाबा तुम्ही नेहमी सकाळी इथे बसलेले असता. ध्यानासाठी इथे बसता का?आपले घर इथे जवळपासच आहे का? त्यावर स्मित हास्य करून ते उद्गारले, "जरा स्वास्थ्य मिळावं म्हणून इथे बसतो. गर्दी नको वाटते. प्रत्येक माणसाची आपल्याजवळ एकेक अपेक्षा असते. जास्त माणसे म्हणजे जास्त अपेक्षा, तितक्या उपाधी, तेव्हढा मनस्ताप. संपर्क कमी करण्यासाठी इथे येतो. दुसऱ्याने कसे वागावे हे तुम्ही सांगायला गेलात की...... आपण रोज देवदर्शनास देवळात जाता ना? हो, जातो ना. देवाच्या मूर्तीला नमस्कार करून येतो. मात्र मी माझ्यातच देव पाहतो. दोन माणसे एकमेकांशी बोलतात. ती दोघेही देवस्वरूपच असतात. मागणारे देवळात जातात. आपल्या खिशातील चिल्लर पहातात. त्यातील दहा पैसे मोठ्या कष्टाने  देवासमोर ठेवतात आणि देवाकडून धनाची अपेक्षा करतात. आपल्या दातृत्वाचे प्रदर्शन करतात. जे अपेक्षा करीत नाहीत ते लांबून सूर्यकिरणांनी चकाकणारा कळस पहातात. त्याचे अगाध ऐश्वर्य मनाच्या गाभ्यात साठवून तृप्त होतात. त्यांच्या जीवनातील मागण्या संपलेल्या असतात. तेच खऱ्या अर्थाने सम्राट.

जे  श्रीमंत पैशाची हाव धरून मागतच रहातात ते सर्व खरेच भिकारी असतात. या उलट त्यागाने आपल्या जवळील सर्व काही दुसऱ्याला देतात असा समाधानी जगाचा खरा स्वामी असतो. त्याला परमेश्वराच्या प्रेमाची कृपेची खात्री असते. परमेश्वरावरील श्रद्धेने तो ओतप्रोत भरलेला असतो. खरे आनंदी जीवन जगत असतो. गर्दी नको वाटते मग मुलांचा दंगा कसा सहन करता? अरे, मुले खेळताना पाहतो. मनही लहान बालक होते. त्याच्या बरोबर हिरवळीत लोळू लागते. त्यांच्याबरोबर धावताना घाम फुटतो. शिणलेल्या अवयवांचा विसर पडतो आणि अजूनही पुष्कळ आयुष्य उरलं आहे असं वाटत मी इथे बसतो. मनाप्रमाणे शरीरही तरूण होऊन धावते. असे उत्साही जीवन मी रोज अनुभवतो. त्यामुळे मनात काळजी, चिंता मुळी उत्पन्नच होत नाहीत. सायंकाळी घरी आल्यावर एखादे फळ खातो. एक ग्लास भरून दूध पितो. अंगणात थोडावेळ खुर्चीत बसतो. घरातील सर्वजण जेवणात, गप्पात दंग असतात. थोड्यावेळाने बिछान्यावर अंग टाकतो. झोप कधी लागते ते कळतही नाही. पहाटे औंदुबरावर कोकिळेने पंचम लावलेला असतो. तो ऐकूनच जाग येते. 

उठून पहातो तर नातीनं गरम चहा आणलेला असतो. चहा घेऊन झाल्यावर सूर्याची कोवळी किरणे अंगावर घेत बसतो. जीवनत मी दगड गोटे जमवीत बसलो नाही. माणसांची आनंदी मने जवळ करीत राहिलो. माझ्या मालकीचे घर नाही. मात्र आजुबाजूची बालमने, टेकडीवरून खाली कोसळणारे पाण्याचे ओहोळ पाहतो. मजवर तूफान प्रेम करणारी माणसे हीच माझी संपत्ती. तुम्ही सुखी आहात? " हो नक्कीच" मजवर संकटे आली पण माझ्याजवळील समाधानांच्या गोधडीखाली ती गुदमरली व मला न सांगताच मला सोडून गेलेली मी जाताना पाहिली. पण केव्हा कोण मन:स्ताप देईल हे सांगता येत नाही. एखादा अनोळखी माणूस रस्त्यात भेटतो आणि त्याच्याशी विनाकारण आपला तंटा होतो, तर काही वेळा एखादी अनोळखी व्यक्ती सहज भेटते व आपल्याला मदत करते. आनंद देवून जाते. या दोन्ही वेळा आपण अलिप्ततेने त्या गोष्टीकडे पाहिले पाहिजे. अश्या वेळी मन स्थिर ठेवण्याचा प्रयत्न केला म्हणजे स्थितप्रज्ञाची ओळख होते. मन शांत रहाते. संपूर्ण समाधान मिळते आणि हो ! न मागे तयाची रमा होय दासी याचा प्रत्यय येतो.  

लेखक : निळकंठ बाळकृष्ण घाटे (माझे बाबा) 

 

 

Happy Father's Day - 18th June 2023

 आज फादर्स डे च्या निमित्ताने बाबांनी लिहिलेले सर्व मी माझ्या ब्लॉगवर टंकणार आहे. बाबा लहान मुलांना व मोठ्या माणसांना गोष्टी सांगत. गोष्ट सांगण्याची कला बाबांना अवगत होती. गोष्टी सांगणे, गायन, कुंडली बघून भविष्य सांगणे, पेटी वाजवणे, चित्रकला, रांगोळ्या काढणे, फोटोग्राफी अशा एक ना अनेक कला बाबांच्याकडे होत्या. बाबांनी डबलरोल फोटो काढण्याचे पण प्रयत्न केले. खूप प्रेमळ होते बाबा. त्यांना अनेक कविता तोंडपाठ होत्या. वर्तमानपत्रात किंवा मासिकात जे जे काही चांगले असेल त्याची कात्रणे कापून ती त्यांनी वहीत चिकटवून ठेवली आहेत. बाबांनी त्यांच्या सुवाच्य अक्षरात आमच्या लहानपणी सांगितलेल्या गोष्टी लिहून ठेवल्या आहेत. बाबा जेव्हा गोष्ट सांगत तेव्हा लहान मुले व मोठी माणसेही अगदी तल्लीन होउन जात. बाबा तुम्ही आज या जगात नाही, पण आमच्या आठवणीत क्षणोक्षणी आहात. तुमचे आशीर्वाद आणि संस्कार आमच्या उर्वरीत आयुष्यात आम्हाला साथ करतील हे नक्कीच ! Miss you baba

 

आम्ही दोघी मैत्रिणी

 

आज आमच्या घरी जय-आशा आले होते. आशाने लिहिले होते की ती माझ्याकडे जून ९-१० कडे येइल म्हणून. तिची दोन्ही मुले अमेरिकेत आहेत. तिचा मेसेज मला आला तेव्हा आम्ही वीकेंड ची ग्रोसरी करत होतो. तिला लिहिले की मी घरी गेल्यावर तुला फोन करते. घरी आले सामान लावले आणि तिला फोन केला आणि म्हणाले की माझा विश्वासच बसत नाही की तु माझ्या घरी येणार आहेस. मेसेजेस चे टिंग टोंग वाजत राहिले आणि तिला सांगितले की तू उद्या आमच्या घरी जेवायलाच ये. तिची एक घट्ट मैत्रिण माझ्या घराच्या २-३ चौक ओलांडल्यावर रहात होती.

तिला सांगितले की लवकरच या म्हणजे गप्पा टप्पा जास्त होतील. रविवारी संध्याकाळ घरातली विकेंडची साफसफाई करण्यात गेली. थोडासा स्वयंपाक रात्रीच करून ठेवला. मराठमोळे जेवण केले. ती आल्यावर आम्हाला दोघींनाही खूपच आनंद झाला होता. थोड्यावेळाने चहा केला. गप्पांमध्ये अनेक आठवणींना उजाळा मिळाला. अर्थातच आयायटी वसतिगृहातल्या आठवणी निघाल्या. जय गोदरेज मध्ये नोकरी करत होता. मी व भैरवी गृहिणी होतो. आशा, स्वरदा, किर्लोस्कर, आणि सोनार पिएचडि करत होते. १९८८ चा हा काळ होता. आमच्या चौघांचा हा मराठमोळा ग्रुप होता. तुलसी मध्ये रहात असताना आशा तिच्या बाल्कनीतून मला आवाज द्यायची, रोहिणी महाभारत सुरू झाले गं ! आम्ही दोघे तिच्या घरी महाभारत पहायला जायचो आणि येताना चहा-पोहे खाऊनच यायचो आम्ही दोघे आयायटी सोडून जेव्हा डोंबिवलीला जायला निघालो तेव्हा तिच्या घरी जेवलो. संध्याकाळी आमचा टेंपो आला नाही म्हणून तिच्या घरी इडली, सांबार चटणी खाल्ली. दुसऱ्या दिवशी पण टेंपोचा पत्ता नाही ! शेवटी आयायटीच्या बाहेर जा ऊन विनायकने एकाला विचारले की आम्हाला डोंबिवलीला जायचे आहे. व्यवस्था होईल का? त्याला ठरवूनच विनायक आला आणि परत आम्ही आशाकडे जेवलो. तिने वांग्याचे भरीत आणि भाकरी केली होती जेवायला. सामानाची बांधाबांध तर झालीच होती. आम्हाला टाटा करायला आशा आणि भैरवी आली आणी आम्ही रडलो. स्वरदा डिपार्टमेंटला गेली होती. माझ्या हातची पुरणपोळी आणि भाकरी, भैरवीच्या हातची गव्हाची खीर, स्वरदाच्या हातची पोळी, बटाट्याची भाजी आणि श्रीखंड, एक ना अनेक आठवणी. आठवणींना काही अंतच नाही. एकमेकांकडे जायचो, गप्पा मारायचो, जेवणे करायचो. या सर्व मौल्यवान आठवणी आहेत की ज्या कधीच विसरू शकत नाही. भारतभेटी मध्ये मी-विनू आशाकडे २००४ आणि २००८ ला गेलो होतो. २०१० मध्ये स्वरदा कडे गेलो होतो.

आशा आमच्या डोंबिवलीच्या घरी आली होती दिवसभर ते मला अजिबातच आठवत नव्हते. वारणा-महानंदा-गोकूळ दुधाच्या आठवणी निघाल्या. आठवणींबरोबर आरोग्य आणि राजकारणाच्या चर्चाही झाल्या. डायनिंगवर निवांतपणे जेवलो. बटाटा भजी आणि गोड म्हणून गोडाचा शिरा केला होता. नंतर परत गप्पांचे सत्र सुरू झाले. परत एकदा चहा झाला आणि सर्वात महत्वाचे फोटो सेशनला सुरवात झाली. त्यांच्या कॅमेरात-आमच्या कॅमेरात, सेल्फि-टेल्फी सर्व सोपस्कार पार पडले. सेल्फी कसा काढायचा हे आशा-जय ने सांगितले. आपण आपल्याकडे बघायचे नाही तर कॅमेरा कडे बघायचे ते कळाले. हाहाहा. निघताना मी तिला माझी दोन पुस्तके दिली. त्यांना खाली सोडायला गेलो तेव्हा तिथेही फोटो काढले. फोटो काढायचो आणि बघायचो. एकात अंधार, तर एकात डोळे मिटलेले. सर्व फोटो तपासून झाले. परत परत काढले. चष्मा घालून- काढून फोटोही झाले. पोट दिसतयं का? दुसरा फोटो काढा. शेवटी कारमध्ये बसल्यावरही मी एक फोटो काढला आणि त्यांना टाटा-बाय-बाय केले.

विनायक म्हणाला झाले का तुमचे फोटो काढून म्हणजे आता मी कार सुरू करतो! विनायकने जय-आशाला त्यांच्या मैत्रिणीच्या घरी सोडले आणि तसाच तो पुढे कामावर गेला आणि मी स्मरणरंजनामध्ये निघून गेले. आज मला ऑफ डे होता त्यामुळे त्यांचे मनापासून स्वागत करता आले आणि वेळही देता आला. खूप समाधान वाटले आज .Rohini Gore

 

 

मी आणि माझी नोकरी... (2) Prav Electrospark Pvt. Ltd.

 पुणे-सातारा रस्त्यावर प्राव्ह कंपनीचे एक दुसरे सेल्स ऑफीस होते. तिथे फायलिंग क्लार्कची एक जागा होती. माझी मैत्रिण ज्योत्सना माझ्याबरोबर कॉलेजमध्ये शिकत होती. तिला या व्हेकन्सी बद्दल सांगितले आणि तिने तिथे अर्ज केल्यावर तिलाही नोकरी लागली. ज्योत्सना आणि कल्पना सहस्त्रबुद्धे या दोघी नेहमी बरोबर असायच्या. कल्पनाचे घर आर्यभुषणला होते. तिच्याकडे मी आणि ज्योत्सना अधुन मधून जायचो माझी नोकरी सुरू होण्या आधी. माझे ६ महिन्याचे प्रोबेशन संपले पण मी त्या कंपनीत कायम झाले नाही. माझे प्रोबेशन परत ३ महिन्यांनी वाढल्याचे पत्र मला मिळाले. हे असे का झाले माहीत नाही.
आणि मला कुणाला विचारावे असे सुद्धा वाटले नाही. टेलिफोन ऑपरेटर रोहिणी साऊथ इंडियन होती, उंच आणि सावळी. ती नाकात चमकी घालायची. तिच्या जागी फडके नावाची मुलगी आली. फोन वरून तिच्या खूप ओळखी झाल्या होत्या. ती म्हणाली की तू राजीनामा दे. मी तुला एका ओळख झालेल्या माणसाकडे घेऊन जाते. तो लोकांना नोकऱ्या देतो. माझे मनच उडाले होते प्राव्ह कंपनीवरचे. तसे तर दमणूक पण खूप व्हायची. कामही खूप होते. कदाचित मी कॉलेज मध्ये काही वेळा जायचे ट्युटोरिअल असल्यामुळे. तसे तर मी सांगूनच जात होते. कधी मला बरे नसायचे म्हणून एखाद दिवस कामावर दांडी होत होती. प्रोबेशन वाढवण्याचे नक्की काय कारण होते ते कळाले नाही. मी थोडे दिवस गेले आणि नंतर गेलेच नाही.

फडके म्हणाली की माझ्याबरोबर चल. तिने तिच्या घराचा पत्ता दिला. ती शनवारात राहात होती एका वाड्यात. मी तिच्याकडे गेले. तिने चहा पोहे केले होते माझ्यासाठी. तिथून आम्ही भांडारकर रस्त्यावरच्या एका बंगल्यात गेलो. तिथे प्रदीप दळवी नावाचे गृहस्थ रहात होते. त्यांना पाहून मला धक्काच बसला. ते कॉटवर पालथे झोपले होते आणि त्यांना पाय नव्हते. त्यांचा भयानक रित्या अपघात झाला होता. गोरेपान आणि तब्येतीने पण चांगले होते. त्यांचा चेहरा हसतमुख होता. त्यांच्यासमोर गादीवरच एक फोन होता. पूर्वीचा काळा फोन. त्यावरून त्याने एक -दोन जणांना फोन केले. त्यांनी माझी माहिती विचारली. ते म्हणाले एक नाहीतर दुसरी नोकरी. काळजी करू नकोस. त्यांनी विचारले तू काय घेणार चहा की कॉफी? त्यांच्या आईला त्यांनी बोलावले आणि म्हणाले ही बघ रोहिणी. हिला मी एक चांगली नोकरी मिळवून देणार आहे. मला म्हणाले माझे दिवसभर हेच काम चालू असते. लोकांना नोकरी मिळवून देणे. नंतर मी व फड्के आम्ही दोघींनी चहा घेतला. त्यांच्या आईने सांगितले. बघ ना, हा माझा एकुलता एक मुलगा. चांगल्या कंपनीत नोकरी होती पण या अपघातानंतर सर्व संपले. तिथे एक मुलगी होती. त्यांच्या आईने आम्हाला तिची ओळख करून दिली. ती मुलगी त्या गृहस्थांशी लग्न करणार होती. नंतर ती निघाली. त्यांची आई म्हणाली की बघ ना हा इतका मोठा बंगला माझ्यानंतर कोण सांभाळणार? या मुलीला आम्ही सर्व परिस्थिती सांगितली आणि ती लग्नाला तयार झाली.

प्रदीप दळवी यांनी मला जोशी यांचा फोन दिला. Arya Consultants कंपनीत जा आणि भेट. ही त्यांचीच कंपनी आहे असे सांगितले. कर्वे रस्त्यावर आर्याचे एक ऑफीस होते आणि पर्वती पायथ्याशी त्यांचे दुसरे ऑफीस होते. मी कर्वे रस्त्यावरच्या ऑफीसमध्ये गेले. हे ऑफीस मला खूप आवडले. तिथे ज्योत्सनावझे बाई होत्या. घाऱ्या गोऱ्या ! जोशी यांनी मला एका इंग्रजी मासिकातला एक परिच्छेद टंकायला सांगितला. मी तो टंकला आणि दाखवला. ते म्हणाले तुमचे टायपिंग चांगले आहे. एकही चूक नाहीये. तुम्ही कामावर रूजू होऊ शकता. फक्त एकच आहे की माझा व्यवसाय नवीनच आहे त्यामुळे मला ६०० रूपये पगार तुम्हाला देता येणार नाही. मी ४०० रूपये देऊ शकतो. माझा प्राव्ह मधला पगार ६०० होता. त्यांनी सांगितले की कामात प्रगती दिसली की ४०० वरून तुमचा पगार वाढेल. मी म्हणाले की मी विचार करून कळवते. त्याप्रमाणे मी कळवले की मला पगार मंजूर आहे.

जेव्हा मला टायपिंग करायला सांगितले तेव्हा मी स्पिड मध्ये टाईप केले नाही. आम्हाला क्लास मध्ये शिकवले होते की टाईप करताना जर चुका झाल्या तर तुमच्या स्पीड ला काहीही अर्थ नाही. जेव्हा परिक्षा होते तेव्हा मिनिटे-स्पीड-चुका या सर्वाचा विचार केला जातो. मी फडके हिचे खूप आभार मानले. नंतर काही दिवसांनी कळाले की प्रदीप दळवी गेले. प्राव्ह नंतर माझी आर्या कंन्स्लटंट मध्ये नोकरी सुरू झाली पर्वती पायथाच्या ऑफीसमध्ये. नंतर एक दिवस मला प्राव्ह इलेक्ट्रोस्पार्क प्रा. ली. चा १००० रूपयांचा चेक मिळाला. मला खूप आनंद झाला. तो बोनस होता. मी कामावर नसले तरी त्या वर्षाचा बोनस मला मिळाला होता Rohinigore
क्रमश : ...

मी आणि माझी नोकरी... (1) Prav Electrospark Pvt. Ltd.

 

माझी पहिली नोकरी मला गणपतीच्या देवळात सुचवली गेली. आईची मैत्रिण नाईक काकू पण आल्या होत्या देवळात. त्यांनी सांगितले. त्यांची मुलगी माणिक प्राव्ह इलेक्ट्रोस्पार्क प्रा. ली. मध्ये होती. तिथे पर्चेस डिपार्टमेंटला एक व्हेकन्सी होती. त्यावेळेला मी कॉलेजच्या शेवटच्या वर्षात होते. हे गणपतीचे देऊळ चतुर्श्रुंगीच्या पुढे अनगळांच्या वाड्यात आहे. मला सर्वांनी सल्ले दिले की शिक्षण एकीकडे होईल पण तुला नोकरीचा चान्स आला आहे तर तू नोकरी कर. माझ्या मनात नोकरी करायची नव्हती. पर्चेस डिपार्टमेंटला काम इतके काही होते की मानेवर खडा ठेवून टायपिंग करायला लागायचे. टेबलावर चार कप्यांचा एक ट्रे होता. त्यात एकात लेटर, एकात पर्चेस ऑर्डरी, एकात परदेशातल्या कंपनी करता असणारी लेटर्स, तर एकात कोटेशन्स, अशी सर्व एकेक जण त्यात टाकत असत. तिथे पटर्वधन नावाचे पर्चेस ऑफीसर होते आणि जाळिंद्रे नावाचे पर्चेस मॅनेजर होते. टायपिंग शिवाय तिथे मला फायलिंग, लेटर्स डिसपॅचला देणे म्हणजे फोल्ड करून ती पाकीटात घालणे असे सर्व काम होते. पाकिटात पत्र फोल्ड करताना ती एका विशिष्ट पद्धतीने करावी लागतात. पाकीटावर पत्ता टाईप कसा करायचा हे पण शिकले. फायलिंग करताना ते कश्या पद्धतीने करायचे हे पण कळाले. त्यात बॉक्स फाईल्स व फ्लॅट फाईल्स असायच्या. हा सर्व अनुभव मला या नोकरीत मिळाला.

शिवाय तिथे एक कंसाईनमेंट सोडवण्यासाठी मला Accounts डिपार्टमेंटला पैसे आणण्यासाठी जावे लागे. ते वरच्या मजल्यावर होते. पर्चेस डिपार्टमेंटच्या टायपिस्टने कोणालाही मदत करायची नाही असा फतवा होता. श्री पटवर्धन यांनी मला कागदपत्रे कोणती आधी आणि कोणती नंतर टाईप करायची हे पण सांगितले. माझ्या मागे उज्वला नावाची स्टेनो टायपिस्ट बसायची. ती प्रकाश आणि रवि रत्नपारखींची सेक्रेटरी होती. वेड्यावाकड्या रेषेत ती डिक्टेशन उतरवून घेत असे आणि खूप सुवाच्य टायपिंग करायची. मी टायपिंग शॉर्टहॅंड शिकले होते. टायपिंग ५० ची परिक्षा आणि शॉर्टहॅंडची ८० ची परिक्षा मी अ ग्रेड मध्ये पास झाले होते. टायपिंग ६० आणि शॉर्टहॅंड १००/१२० च्या परिक्षेसाठी अर्ज भरला होता. उज्वलाने मला टाईपराईटरची रिबीन कशी बदलायची, कॉपीज काढताना कार्बन पेपर कसे लावायचे, टाईप करताना चूक झाली तर व्हाईट फ्लुएड कसे लावायचे/रबरानेही कसे खोडायचे हे सर्व सांगितले. तिथे इम्पोर्ट एक्स्पोर्ट डिपार्टमेंटला किशोर दामले होते. शिवाय टेंबे, केमकर होते. सर्वजण त्या ट्रे मध्ये टायपिंगसाठी काय काय आणून टाकत त्यांच्या हस्ताक्षर मध्ये लिहिलेले.

जेवणाच्या सुट्टीनंतर परत आपल्या जागेवर येऊन बसावे तर ट्रे भरलेला असे. मी त्यावेळेला पंजाबी ड्रेसेस घालायचे. ओढणी असायची. मला ओढणी हा प्रकार खूपच आवडतो. हे सर्व ड्रेसेस आई शिवायची. मला अजूनही या सर्व ड्रेसेसचे रंग आठवत आहे. गुलाबी, आकाशी, राणी रंग, सफेद याप्रमाणे. तिथे एक कॉफीवाला येत असे. कामावर आल्यावर सर्वांना तो विचारी चहा की कॉफी? त्याप्रमाणे गरमागरम चहा/ कॉफी तो आमच्या टेबलावर ठेवी. ही कंपनी पुणे सातारा रोडवर होती. मी २ बस बदलून जायचे. त्यावेळेला बेताब नावाचा चित्रपट आला होता आणि त्यातले गाणे लागायचे जब हम जवा होंगे जाने कहा होंगे. हे गाणे मी कंपनीत जाण्याच्या रस्त्यावरून चालत जाताना लागायचे. त्यावेळेला लाऊड स्पिकरवर गाणी लावली जायची कधी कोणता समारंभ असेल तर.

प्राव्ह कंपनीत आल्यावर आम्हाला सर्वांना कार्ड पंच करायला लागायचे. एक मिनिट उशीर झाला तर लेट मार्क असायचा. एकाच वेळी सर्व जण आले तर तिथला पर्सनल डिपार्टमेंटचा क्लार्क आम्हाला सांगायचा काळजी करू नका. या कंपनीत भोंगे होत असत. प्रायव्हेट लिमिटेड कंपनी असल्याने वेळ होती ८ ते ५ गुरूवारी सुट्टी असायची. त्या दिवशी मी कॉलेजला जायचे. प्रेझेंटीची बोंबाबोंब होती. अभ्यासाला वेळ मिळायचा नाही. त्यामुळे टक्केवारी खाली गेली.

जेवणाच्या सुट्टीत आम्ही सर्व बायका एका conference hall मध्ये बसायचो. आमच्या भाज्यांचे डबे मधे ठेवायचो. पोळीशी सर्व भाज्यांचा आस्वाद आम्हाला घेता यायचा. त्यात काही जणी चटणी लोणचे आणायच्या तर काही जणी दही भात आण्यायच्या. मी ताक घेऊन जायचे. माझे ताक खूप फेमस झाले होते. सर्वजण घोट घोट घेत असत. आई मला छान डबा भरून द्यायची. एका पोळीला तूप साखर लावायची. एका पोळीत चटणी. शिवाय भाजी आणि एका बाटलीत ताजे ताक द्यायची.

त्या कंपनीत मी सर्वात लहान होते. पर्सनल डिपार्टमेंटला माझ्या आईच्या मैत्रिणीची मुलगी माणिक कामाला होती. तिथे इडली - डोसे आणले जायचे. अजून एक तिखट कोरडी भेळही आणली जायची. त्या कंपनीत शिपाई होते. ते मला निरोप द्यायचे रोहिणी बाई तुम्हाला खाली बोलावले आहे. मग मी तिथे जाऊन इडली डोसे जे काही असेल ते पटकन खाऊन वर यायचे. पुणे सातारा रोडवरच त्या कंपनीचे एक सेल्स ऑफीस होते. तिथले एक जण आमच्या ऑफीसला यायचे. दामले आणि ते कामाविषयी काही बोलत असत. बरेच वेळेला माझ्या मागे बसणारी उज्वला, दामले, त्यांचे मित्र आणि मी ऑफीस सुटल्यावर होटेल मध्ये जाऊन खादाडी करायचो. पुणे सातारा रोडवर मी व उज्वला बस स्टॉपवर उभ्या असायचो. काही वेळा पटवर्धन किंवा दामले आम्हाला दोघींना त्यांच्या बाईकवरून लिफ्ट द्यायचे डेक्कन पर्यंत. त्यात आमचा वेळ खूप वाचायचा.

त्यावेळेला टेलीफोन ऑपरेटर अशी पण एक पोस्ट होती. टेलीफोन ऑपरेटरचे नाव रोहिणी होते. तिच्यासमोर भला मोठा कपाटासारखा दिसणारा एक बोर्ड असायचा. त्यात अनेक वायरी. फोन आला की ती पिना इकडून तिकडे खोचायची व त्या त्या डिपार्टमेंटच्या माणसांना फोन जोडून द्यायची. दसऱ्याला मी आमच्या डिपार्टमेंट मध्ये रांगोळी काढली. त्यादिवशी मी लाल रंगाची जरीवर्क केलेली साडी नेसले होते. आईने आम्हाला दोघींना एकेक साड्या हळदी कुंकूच्या समारंभासाठी नेसायला घेतल्या होत्या. एक लाल रंगाची आणि एक पिवळ्या रंगाची व त्याला मरून रंगाचे काठ होते. टाईपराईटर मी व उज्वलाने सजवले. पेढे बर्फी, बटाटा वेफर्स सर्वांना वाटले. आम्ही सर्व त्या दिवशी एकमेकांच्या डिपार्टमेंटला जाऊन मस्त खादाडी केली. खूप मजा आली होती त्यादिवशी !Rohini Gore

 

क्रमश : ....

२३ मार्च २०२३

आज मला रोजनिशीची आठवण झाली आणि म्हणूनच आजचा दिवस कसा गेला ते लिहीत आहे. काहीतरी वेगळे घडले की मी त्या दिवसाची आठवण म्हणून रोजनिशी लिहिते. आजचा दिवस असाच वेगळा आहे. खरे तर आज काहीच घडले नाही. आज माझ्या मनाची स्थिती स्थितप्रज्ञासारखी होती. सकाळी नेहमीप्रमाणे उठून रूटीन सुरू झाले.साधारण २०१५ सालापासून मी रात्रीचा स्वयंपाक आणि दुसऱ्या दिवशीचा विनायकचा डबा आणि माझे जेवण असाच करते. कालची भाजी न उरल्याने  आज पिठले करायचे ठरवले व तसे केलेही. छान पळीवाढे पिठले झाले. त्यात लसूण, कांदा, मिरची,  लाल तिखट व धनेजिरे पूड, कढिपत्ता असे नेहमीप्रमाणे घातले. चव तर छानच होती. पिठले झाल्यावर मी नेहमीच लगच्यालगेच पानात वाढून घेते आणि पोळीबरोबर खाते.

तिखट आणि गरम असे मिश्रण पोळीबरोबर खाल्ले की ताजेतवाने वाटते पण तसे आज झाले नाही.  जेवल्यावर लॅपटॉपवर काही वाचत होते. वाचता वाचता खूप अंधारून आले. अंधारून आल्यावर मी काही ओळी लिहिल्या आणि त्या डिटीटही केल्या. एक लेख लिहायला सुरवातही केली. वाक्ये पण कशी छान जुळून आली होती मनात. अशी छान वाक्ये जुळून आल्याशिवाय मी कोणताही लेख लिहीत नाही. लिहायला सुरवात केली. थोडेफार लिहिले आणि परत तेही डिलीट केले.

आज जो लेख मी लिहिणार होते तो  लेख मी पूर्वीच लिहिणार होते. पूर्वीच्या वहीत कदाचित थोडा लिहिला होता असे आठवतयं पण का कोण जाणे आज कशालाच मुहूर्त लागत नव्हता. मनाची स्थिती अशीच दिवसभर राहिली. दुपारी गुगल मध्ये जाऊन काही मराठी पिडिएफ फाईल्स वाचल्या. त्या छानच होत्या पण तरीही मन उत्साही झाले नाही. संध्याकाळी भूक पण लागली नाही. थोडेसे फरसाण खाल्ले. चहा बिस्किटे खाल्ली. दिवस संपतही आलाय. आता थोड्यावेळाने जेवण करू आम्ही दोघेजण. 

थोडेसे उदास वाटतयं पण तरीही इतके नाही. काही प्रश्नांची उत्तरे मिळत नाहीयेत. तसे म्हणायला गेले तर आजचा दिवस तसा वेगळाच म्हणायला हवा. ब्लॉगवर जेव्हा आजची रोजनिशी टंकायला गेले तर लेबल्स मध्ये पाहिले. २०११ सालापासून मी रोजनिशी लिहित आहे.  प्रत्येक वर्षीच्या काही रोजनिश्या लिहिलेल्या दिसल्या. खंड मात्र एकाही वर्षाचा नाही. प्रत्येक वर्षी कधी २ दिवसांच्या रोजनिशा तर कधी ५ किंवा १० तर कधी एकच. यावर्षीचे आजचे पान पहिलेच रोजनिशीमधले.

रुखवत

 मध्यंतरी मी माझीच जीमेल पहात होते आणि मागच्या आलेल्या किंवा मी पाठवलेल्या मेल्स पहाताना मला असेच काहीतरी छान मिळून गेले होते आणि ते फेबुवर पोस्ट पण केले होते. तसेच काहीवेळा काही निमित्ताने मी अल्बम पहाते आणि फोटो पाहून भूतकाळात जाते. तोच एक भूतकाळ इथे लिहीत आहे. पूर्वी जेव्हा कृष्ण धवल फोटोचा जमाना होता त्यावेळेला लग्नामध्ये रुखवत ठेवणे आणि ते लग्नात आलेल्या पाहुण्यांनी पहाणे हे एक आकर्षण होते. अर्थात आम्हा दोघी बहिणींचे लग्नातले फोटो रंगीत आहेत. आणि या फोटोत एक फोटो विशेष असायचा तो म्हणजे नवरी मुलगी नवऱ्या मुलाला रुखवत दाखवत आहे. मी पण इथे अल्बम घेतलेले आहेत. जेव्हा साध्या कॅमेराने फोटो काढायला सुरवात केली तेव्हा अल्बम मध्ये फोटो लावण्याकरता मी ३ डॉलरचा एक अल्बम विकत घेतला होता. त्यानंतर आमच्या एका कुटुंब मित्राने एक अल्बम भेट म्हणून दिला जेव्हा आम्ही एका शहरातून दुसऱ्या शहरात जाणार होतो तेव्हा. त्यानंतर आत्ता पण मी एक अल्बम विकत घेतला आहे. आईबाबांकडचे कृष्ण धवल पूर्वीचे फोटोज मी त्यात लावले आहेत.

माझ्या लग्नाच्या रुखवतात काही स्टीलची भांडी होती. काही बदाम-काजूच्या वड्या होत्या. माझ्या भाच्याने पेंट केलेला एक गणपती होता आणि मुख्य म्हणजे नाडी वर्क पडदा होता. आमच्या मैत्रिणीने नुकताच एक पडदा केला होता आणि तो आम्हाला इतका आवडला की लगेचच आम्ही दोघी बहिणी तुळशीबागेत गेलो. पडद्याचे कापड घेतले आणि त्यावर वेलबुट्टीचा एक छाप छापून घेतला आणि दोघींनी मिळून हा नाडीवर्क पडदा केला.हा पडदा इतका छान दिसतो की त्यावरच्या पांढऱ्याशुभ्र पाकळ्या खऱ्याखुऱ्या वाटतात. लग्नानंतर आम्ही दोघे आयायटी वसतिगृहात रहायला लागलो. तिथे हा पडदा मी दाराला लावला होता. या पडद्याचे खूप कौतुक झाले. गणपतीची फ्रेम मी एका खोलीत लावली होती. रुखवतात ठेवलेल्या स्टीलच्या कळशी आणि बादली मध्ये मी पिण्याचे पाणी भरून ठेवायचे.

पूर्वी लग्नात नातेवाईक किंवा येणारे पाहुणे लग्न लागले की रुखवत बघायचे आणि रुखवतात ठेवलेल्या गोष्टींचे कौतुक करायचे. त्यातून एखादी बहीण पुढे यायची आणि रुखवतात कोणी काय काय केले ते पण सांगायची. सप्तपदीत काही जण खूप छान छान लिहायचे. मावश्या, आत्या, बहिणी यांनी काही ना काही केलेले असायचे रुखवतात. त्यानिमित्ताने त्यांच्या कलाकुसरीला वाव मिळत असे. अशी ही रुखवताची स्टोरी आहे.