मी व माधवीने जे २ विसावर वर्क पर्मिट काढले व नोकरी शोधण्यास सुरवात केली. तिला डे केअर मध्ये नोकरी मिळाली. नंतर तिने शाळेत substitute शिक्षिकेची नोकरी केली. नंतर तिने पाकिस्तान मधल्या लैला नावाच्या मुलीची शिकवणी घ्यायला सुरवात केली. ती तिच्या घरी यायची. माधवी ही तेलुगू असून हैद्राबाद मध्ये रहाणारी होती व तिथे ती कॉलेज मध्ये प्रोफेसर होती. ती M.SC (Maths) गणित या विषयात Gold Medalist होती/आहे. मला डे केअर मध्ये नोकरी मिळत होती पण माझे वर्क पर्मिट आलेले नव्हते. एक वर्षाच्या आत आम्ही क्लेम्सनला गेल्यावर वर्क पर्मिट रिन्यु केले त्याचा मला पुरेपूर फायदा झाला. मला Day-care मध्ये नोकरी मिळाली व वेगवेगळे अनुभवही आले. क्लेम्सन मध्ये पिएचडी (PhD) करणारी काही मंडळी होती. एकटे असाल तर शिष्यवृत्ती पुरते पण लग्न झाले असेल तर पुरत नाही त्यामुळे बेकायदेशीर नोकऱ्या कराव्या लागतात. पि एच डीचा विसा फ़ १ (F 1)असतो तर त्याच्या बायकोचा (F 2) फ़२ असतो आणि फ़२ वर पर्मिट काढता येत नाही.
बेकायदेशीर नोकऱ्या इथे बरेच जण करतात. यामध्ये कॅश स्वरूपात पैसे दिले जातात ज्याची नोंद कुठेही होत नाही. नोकरी देणाऱ्याला आणि घेणाऱ्याला दोघांनाही जरूर असते त्यामुळे मुद्दाम कोणी तक्रार करत नाही. पण जर का कुणी केली तर त्याला/तिला अमेरिकेतून हाकलून दिले जाते आणि परत इथे कधीही येता येत नाही.
माझी एक मैत्रिण रेणुका हिला पैशाची गरज होती कारण तिचा नवरा केमिस्ट्री मध्ये पिएचडी करत होता. त्याच वेळेस एका अमेरिकन बाईला तिच्या जुळ्या मुलींना सांभाळण्यासाठी कुणीतरी हवे होते. तिच्या एका मुलीत थोडा प्रोब्लेम होता त्यामुळे ती तिला डे केअर मध्ये ठेवत नव्हती. रेणूका या कामाला इतकी बांधली गेली होती की तिला कुठेही बाहेर नवऱ्याबरोबर ४/५ दिवसांसाठी बाहेरगावी फिरायला जाता येत नव्हते. तेव्हा तिने मला विचारले होते की तु माझ्यासाठी ४ दिवसाची ही नोकरी करशील का? तेव्हा मी ती केली होती. त्या अमेरिकन बाईकडे ही नोकरी घरी ७ ते ५ या वेळात तिच्या घरी जाऊन करायची होती. मी त्या २ जुळ्या मुलींना ४ दिवस सांभाळले पण मला असे वाटले की कुणीतरी मला डांबून ठेवले आहे. कारण की इथे हीटींग/कुलींग करता घराची दारे/खिडक्या बंद कराव्या लागतात. इतक्या लहान मुलींना (या मुली रांगतही नव्हया इतक्या त्या लहान होत्या) लहान बाळांची जबाबदारी खूपच असते. मला रेणुका किती कष्ट करत आहे याची कल्पना आली आणि तिचे खूप कौतुकही वाटले. नवऱ्याला ती आर्थिक मदत करून संसाराला हातभार लावत होती.
ती अमेरिकन बाई मला पण ओळखत होती कारण की मी ज्या डे-केअर मध्ये काम करायचे तिथे तिचा मोठा मुलगा येत होता. त्या बाईने मला रेणुकाला जितके पैसे ती देत होती त्यापेक्षा जास्त पैसे मला दिले. बदली कामगाराला नेहमीच जास्त पैसे दिले जातात (जसे की भारतात कामवाली बाईच्या बदल्यात जी बाई येईल तिला) रेणुका मला म्हणाली की ती तिथे २/३ वर्षे तरी काम करत आहे आणि अजूनही तिला काम करावे लागणार आहे पण तरी सुद्धा त्या बाईने तिचा पगार वाढवला नव्हता. मनात म्हणाले अमेरिकन पण चिंगुस असतात तर ! असेच एक जोडपे होते उत्तर भारतीय संगिता व तिचा नवरा. मनिष पिएचडी करत होता. या जोडप्याची ओळख आम्हाला येमुल-सुनिताच्या घरी झाली. संगितानेच मला इथल्या बटरचे साजूक तूप कसे बनवायचे याचे प्रात्यक्षिक तिच्या घरी दाखवले होते. ती पण काटकसरीने संसार करत होती. इथे डॉलर जनरल (Dollar General ) या अमेरिकन दुकानात १ डॉलरला प्लॅस्टीकच्या बऱण्या मिळतात पण ती विकत नाही आणायची. इथे प्लॅस्टीकच्या बादल्यातून आईस्क्रीम मिळते. (आता तसे मिळत नसावे) त्या बादल्या रिकाम्या झाल्या की त्या घासून पुसून लक्ख करायची व त्यात धान्य भरायची. दह्याचे प्लॅस्टीकचे डबे धुवून पुसून त्यात चहा साखर ठेवायची. स्टुडिओ अपार्टमेंट मध्ये (एकच खोली, त्यातच वॉश रूम) ती दोघे रहायचे. आम्ही पण क्लेम्सनला जागा मिळत नव्हती म्हणून शेवटी स्टुडिओ अपार्टमेंट मध्ये रहाण्याचा निर्णय घेऊन अडीच वर्षे राहिलो होतो.
आम्ही ज्या मोटेल मध्ये उतरलो होतो त्या मोटेल मध्ये ही दोघे नवरा बायको काम करायची. अर्थात साफसफाईचे नाही, काउंटर वर बसण्याचे काम. त्यांच्याकडे टिव्ही वर सर्व भारतीय चॅनल दिसायचे. डिश असल्याने हे सर्व चॅनल , विशेष करून झी आणि सोनी (हिंदी). मोटेलचे मालक गुजराथी होते. मोटेलचे काम पण असेच बांधील असते त्यांना कुठेही बाहेर फिरायला किंवा मित्रमंडळींकडे जाता येत नाही. म्हणून जेव्हा गुजराथी कुटुंबाला कुठे बाहेर जायचे असेल तर ते या दोघांना मोटेल मधे राहून त्या दिवसांचे काम द्यायचे. तिथे संगिता व तिचा नवरा रहायलाच जायचे ५/६ दिवसांचे कपडे घेऊन जसे आपण ट्रीप ला जातो तसे. तिथेच जेवण, अंघोळी पांघोळी सर्व. शिवाय टिव्ही पण बघता यायचा. त्यांच्या घरचे डाळ-तांदुळ व भाज्या वापरून स्वयंपाक करायचा.
ही जी मोटेल्स असतात ही सर्वात खालच्या दर्जाची असतात. तिथे साधारण रस्त्यावर इलेक्ट्रीकची कामे खांबावर चढून जी करतात ती रहायला यायची. counter म्हणजे तिकिट विंडो सारखा. आत यायला मुभा नाही. गिऱ्याईका कडून पैसे घ्यायचे व किल्ली द्यायची. क्लेम्सनच्या आजुबाजूला कमी लोकसंख्या असलेली २ छोटी शहरे होती ती म्हणजे Anderson व Seneca तिथेही गुजराथी लोकांची मोटेल्स होती. तिथेही हे जोडपे जात होते. एक वेळ अशी आली की तिनही ठिकाणी माणसांची गरज होती. तेव्हा संगिताने येमुल व येमुलने आमचे नाव सुचवले होते. आम्हाला पैशाची अजिबात गरज नव्हती पण तरीही आम्ही गेलो. एक अनुभव मिळाला. तिथेही आम्हाला दोघांना खूपच कोंडल्यासारखे झाले होते. मोटेल वाल्यांच्या घरी असलेल्याच डाळ तांदुळ व भाज्या वापरून मला आमच्या दोघांचा स्वयंपाक करायचा होता. शिवाय बघायला टीव्ही होताच. त्यावेळेला आमच्याकडे कार नव्हती म्हणून मोटेल वाले आम्हाला घरी घ्यायला व सोडायलाही आले होते. नंतर एकदा आम्ही ज्या मोटेल मध्ये उतरलो होतो त्यांनी आम्हाला विचारले की ४/५ तासांकरता एखाद्या शनिवार/रविवार यायला तुम्हाला जमेल का? तर आम्ही हो सांगितले. नंतर आम्ही २/३ वेळेला आमच्या कार मधून मोटेल सांभाळण्यासाठी गेलो होतो. त्या गुजराथी मोटेल सांभाळणाऱ्या नवरा बायकोला खूप हायसे वाटले होते. इथे कार सर्व जण घेतात विद्यार्थी सोडून. काही वेळा एक विद्यार्थी कार घेतो व त्यात बाकीचे बसून सर्व किराणामाल भाजीपाला आणतात. second hand car इथे खूप स्वस्तात मिळू शकते. १५००/२००० डॉलर्स ते ५ ते १०,००० डॉलर्स पर्यंत मिळते. आम्ही २००४ साली ५००० डॉलर्सचि घेतली होती. मायलेज पण कमी होते.
कोरी करकरीत कार २०,०० डॉलर्स ते ५०,००० हूनही जास्तीची मिळते. आधी सर्वच सेकंड हॅंड कार घेतात कारण की कार चालवायची सवय व्हायला हवी आणि कारला अपघात झालाच तर नवीन कारला पोचे यायला नकोत. इथे कार घेतली की तिची हार घालून हळदी कुंकू वाहून पूजा करत नाहीत जसे की भारतात करतात. इथे कार Luxury लझकी नाही तर Necessity आहे. पब्लिक ट्रास्न्स्पोर्ट ची बोंबाबोंब आहे. काही मोठ्या शहरात रेल्वेच जाळे आहे. जसे पुण्यात कामावर जाताना टु व्हिलर घेऊन जातात तसेच इथे कार घेऊन जातात इतकाच फरक आहे. कामावर जायला व वाण सामान, भाज्या वाहून आणण्याकरिता येथ कार घ्यायलाच लागते. भारतात संध्याकाळचे फिरायला गेले आणि येताना भाजी आणली तसे इथे होत नाही. इथे रस्त्यावर विक्री होत नाही. दुकाने दूरवर असतात. Rohini gore
